การนึ่งฆ่าเชื้อก้อนอาหารเห็ดและการเขี่ยเชื้อเห็ด

การนึ่งฆ่าเชื้อก้อนอาหารเห็ดและการเขี่ยเชื้อเห็ดนางฟ้าภูฐาน

ขั้นตอนการนึ่งก้อนอาหารเห็ด

            หม้อนึ่งลูกทุ่ง  เป็นการนึ่งแบบพาสเจอร์ไรซ์   โดยนึ่งให้ได้อุณหภูมิ  90 – 100  องศาเซลเซียส  คือ  ใช้น้ำเดือดธรรมดา  มีขั้นตอนนึ่งดังนี้
            1.   จัดเตรียมบริเวณสถานที่ที่จะใช้นึ่งควรมีหลังคากันฝนด้วย  เพราะกันเปียกไฟจะดับทำให้การนึ่งไม่สุกจะทำให้ก้อนเชื้อเสียเมื่อได้บริเวณสถานที่แล้วก็จัดเตรียมเตาที่จะใช้นึ่ง
            2.   นำถังนึ่งขึ้นตั้งบนเตา  สวมตะแกรงลงไปข้างในถังนึ่งใส่น้ำ  กะประมาณ        3  ส่วน  4  ของท่อนแรกในถังนึ่ง  (ถังนึ่งลูกทุ่ง  หรือถังน้ำมันแบบ  200  ลิตร  จะมีรูปทรงแบ่งออกเป็น  3  ท่อนหรือแบ่งเป็น  3  ช่วง  เราจะใส่น้ำ  3  ใน  4  ของช่วงแรกเท่านั้น)  หรือจะให้ใส่ปริ่มตะแกรง
            3.   ผนังด้านในของถังนึ่งต้องปูด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์ให้ทั่วข้างในถังให้มิด เพื่อป้องกันความร้อนจากถังที่เป็นโลหะ  ไม่ให้สัมผัสกับถุงก้อนเชื้อที่นึ่งเพราะถ้าสัมผัสขณะร้อนจัดถุงก้อนเชื้อจะขาด  ใช้ไม่ได้ต้องทิ้ง
            4.   เรียงถุงก้อนเชื้อที่เตรียมไว้ลงในหม้อนึ่ง  ต้องเรียงให้มีระเบียบสวยงาม  โดยเรียงเป็นชั้น ๆ  ให้ก้อนเชื้อตั้งเอาปากถุงขึ้นบน  ถ้าให้พอดีสวยควรเรียงให้ได้ประมาณ           60 – 70  ถุง
            5.   เมื่อเรียงก้อนเชื้อเต็มถังนึ่งแล้ว  ใช้กระดาษหนังสือพิมพ์ปิดบนกระดาษที่เหลือออกมาตามขอบถังนึ่งให้เก็บพับเข้าไปให้เรียบร้อย  เพื่อป้องกันไฟลามเมื่อก่อไฟลุกเต็มที่
            6.   ปิดฝาถังนึ่งให้มิดชิด
            7.   ก่อไฟ
            8.   คอยใส่ไม้ฟืนอยู่ตลอดอย่าให้ไฟดับหรือถ้านึ่งด้วยเตาแก๊สก็ให้ไฟร้อนสม่ำเสมอ  อย่าให้ไฟเตาแก๊สดับ  สังเกตเมื่อถังมีไอพุ่งขึ้นเริ่มจับเวลา  จากที่ไอน้ำไปประมาณ  2 – 3  ชั่วโมง  โดยเติมเชื้อเพลิงอย่างสม่ำเสมอสังเกตดูจากน้ำที่พุ่งออกมาจาก   รูระบายไอให้ได้ระดับเดียวกันตลอดเวลา  หากไฟดับหรือไม่มีไอน้ำออกมาจะต้องเริ่มนับเวลาใหม่
            9.  เมื่อถังนึ่งเดือดติดต่อกัน  2 – 3  ชั่วโมง  แล้วทิ้งถังนึ่งต่อไปโดยไม่ต้องใส่เชื้อเพลิงทิ้งไว้ให้ถังนึ่งเย็นซึ่งต้องใช้เวลาหลายชั่วโมง  เมื่อถังนึ่งเย็นสนิทแล้วเปิดฝาถังน้ำก้อนเชื้อเห็ดที่นึ่งสุกแล้วออกมาวางไว้ในสถานที่ที่สะอาดร่ม  ปล่อยทิ้งให้เย็นจึงขนย้ายไปในห้องเขี่ยเชื้อเพื่อรอการเขี่ยเชื้อต่อไป

วิธีการเขี่ยเชื้อเห็ด 
           วางก้อนเชื้อเรียงกันให้สามารถทำงานได้สะดวกรวดเร็ว  เปิดเอากระดาษที่หุ้มสำลีหรือฝาครอบพลาสติก  แต่ยังไม่ต้องดึงจุกสำลีออก  และระวังไม่ให้สำลีออกจากคอขวด
ควรเช็ดมือด้วยแอลกอฮอล์ให้ทั่ว  เลือกเอาหัวเชื้อเมล็ดข้าวฟ่างจากขวดที่เส้นใยเพิ่มเจริญเติบโตทั่วทั้งขวดใหม่ ๆ  ไม่มีเชื้ออื่นขึ้นปะปน  ไม่แก่จนเกินไปเส้นใยรวมตัวเป็นน้ำย่อยสีเหลือง  ใช้ขวดกระแทกกับไม้หรือพื้นเบา ๆ   ให้เมล็ดขยับตัวแล้วแผ่ให้ร่วน  ในช่วงนี้ถ้าหัวเชื้อถูกเขย่าแล้วไม่ร่วนแยกออกจากกัน  ให้ใช้ช้อนด้ามยาวที่เช็ดแอลกอฮอล์จนทั่วแล้ว  เปิดจุกสำลีออกแล้วเขี่ยเมล็ดข้าวฟ่างด้วยช้อนให้แตกร่วนได้
ใช้มือข้างหนึ่งดึงจุกสำลีจากปากถุงก้อนเชื้อออกเทเมล็ดข้าวฟ่างที่มีเชื้อเห็ดลงไปในถุงก้อนเชื้อประมาณ  15 – 20   เมล็ด  การเทหัวเชื้อลงในถุงก้อนเชื้อต้องทำอย่างรวดเร็ว  จากนั้นจึงรีบปิดปากถุงด้วยสำลีเช่นเดิมทันที  ไม่ต้องใช้กระดาษปิดทับอีกแต่ควรมั่นใจว่าปิดจุกสำลีได้แน่นพอ
ถุงต่อไปก็ทำเช่นเดียวกัน  ทุก ๆ  3 – 4  ถุง  ควรลนไฟฆ่าเชื้อที่ปากขวดด้วยตะเกียงแอลกอฮอล์ครั้งหนึ่ง  ในทางปฏิบัติฟาร์มเห็ดทั่วไป  จะใช้คนงาน  2  คน  ช่วยกันทำโดยที่คนหนึ่งคอยเปิดจุกก้อนเชื้อ  อีกคนหนึ่งเทเชื้อลงไป  จะทำให้งานเสร็จเร็วและแม่นยำขึ้น
หัวเชื้อเห็ดที่เปิดขวดออกมาแล้ว  ควรใช้ให้หมดไป  หากมีเหลือไม่ควรนำกลับมาใช้อีก  เพราะเชื้ออาจเสียไปแล้วได้  เฉลี่ยแล้วหัวเชื้อขวดหนึ่ง  จะทำก้อนเชื้อได้ประมาณ  50  ถุง  บางแห่งอาจใช้หัวเชื้อเพิ่มมากกว่านี้  คือ  ทำได้  25 – 30   ถุงต่อเชื้อหนึ่งขวด  ทั้งนี้เพื่อให้เชื้อเจริญดีและแข็งขันขึ้น

โรงเรือนหรือสถานที่เขี่ยเชื้อเห็ด
          ถุงเชื้อเห็ดที่ได้นึ่งฆ่าเชื้อแล้ว  จะถูกนำไปทำการเขี่ยเชื้อในบริเวณส่วนของ          โรงเรือนที่สะอาด  สงบลมหรือจัดบริเวณส่วนหนึ่งส่วนใดภายในโรงเรือนที่สะดวกต่อการทำงาน  บางทีอาจจัดบริเวณในโรงเรือนให้เป็นที่เขี่ยเชื้อโดยเฉพาะ  เช่น  ในระดับการผลิต  2,000   ถุงต่อวัน  อาจทำเป็นห้องเขี่ยขนาด  20  ตารางเมตร  สูง  2.5  เมตร  พื้นห้องปูด้วยกระเบื้องเคลือบสีขาวแผ่นใหญ่หรือแผ่นโฟไมก้า  เพื่อลดการดูดซึมความชื้นและฝุ่นละออง  สะดวกต่อการทำความสะอาด  ติดตั้งหลอดอุลตร้าไวโอเลตขนาด  30  แรงเทียน  จำนวน  3  หลอดตรงเพดาน  ให้วางขนานกับความยาวของห้องห่างกันจุดละประมาณ  2  เมตร  ผนังด้านข้างติดเครื่องกรองอากาศชนิดกรองเชื้อจุลินทรีย์ได้  1 – 2  เครื่อง  เพื่อช่วยดูดและกระจายอากาศให้บริสุทธิ์ก่อนเข้าไปในห้องนี้

ขั้นตอนการปฏิบัติ 
        1.   เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม
        2.   ล้างทำความสะอาดมือ  เช็ดมือด้วยแอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อโรค
        3.  ใช้แอลกอฮอล์เช็ดทำความสะอาดฆ่าเชื้อ  เข็มเขี่ยเชื้อเห็ด  ปากขวดเชื้อ  พื้นบริเวณที่จะปฏิบัติการเขี่ยเชื้อเห็ดให้สะอาด
        4.   จุดเทียนลนฆ่าเชื้อช้อนเขี่ยเชื้อให้ปลอดเชื้อโรคที่ติดมา
        5.   เปิดฝาขวดเชื้อลนไฟที่ปากขวด  เช็ดก่อนแล้วจึงใช้ไม้เขี่ยเชื้อเข้าไปย่อยกระจายเชื้อเห็ดข้าวฟ่างที่อยู่ในขวดให้ร่วน
        6.   เปิดปากถุงก้อนอาหารเห็ด  แล้วเทเชื้อเห็ดจากขวดเชื้อลงในถุงก้อนอาหารเห็ด  ถุงละประมาณ  20  เมล็ดข้าวฟ่าง
        7.   รีบปิดฝาถุงก้อนเชื้อให้สนิทโดยใช้กระดาษ   ยางรัดอันเดิมเพราะนึ่งปลอดเชื้อโรคแล้ว
         8.   ทำการเขี่ยเชื้อเห็ดถุงต่อ ๆ  ไปเหมือนขั้นตอนเดิม